5 redenen waarom gezond eten juist stress kan veroorzaken

Gezond eten wordt vaak gezien als dé sleutel tot een beter leven. En feitelijk gezien is dit ook zo. Je hebt meer energie, een fitter lichaam en een betere gezondheid. Maar wat als die focus op gezond eten juist stress oplevert? Steeds vaker blijkt dat ‘te gezond bezig zijn’ ook een keerzijde heeft.

In dit blog somt gewichtsconsulent en ervaringsdeskundige Marije Peek (zij viel 40kg af), 5 redenen op waarom gezond eten juist stress kan veroorzaken.

Gezond eten uit zich al snel in de alles- of niets mentaliteit. Geen suiker, geen bewerkte producten, alle maaltijden en producten moeten vers zijn en het is héél belangrijk om continu verantwoorde keuzes te maken. Er is weinig ruimte om te genieten. Die drang naar perfectie kan zorgen voor een mentale druk en schuldgevoelens wanneer je daarvan afwijkt. Onderzoek laat zien dat een obsessieve focus op gezond eten kan leiden tot orthorexia nervosa, een ongezonde fixatie op ‘puur’ of ‘gezond’ eten.(Bratman & Knight, 2000)

Het voelt soms ook als een last om continu te streven naar perfectie. Cliënten die onder begeleiding zijn van een voedingsdeskundige, diëtiste of gewichtsconsulent willen daarom graag ook hun verhaal kwijt. Het is dus ontzettend belangrijk om ook aandacht te besteden (bij jezelf of bij jouw cliënt) aan het stukje mindset. Waar is de middenweg?

De hoeveelheid (vaak tegenstrijdige) voedingsinformatie kan overweldigend zijn. Dat zie ik zelf ook op social media. Eiwitten zijn belangrijk. Nee, juist vezels. Vermijd vet. Of toch niet? Volgens de Gezondheidsraad en het Voedingscentrum zorgt deze informatie-overload ervoor dat mensen onzeker worden over hun keuzes, wat stress kan verhogen.

Er wordt zowel online en offline ook heel veel informatie gedeeld en verspreid door mensen zonder goed onderbouwde kennis. Deze mensen hebben zich niet tot slecht ingelezen en soms ook geen opleiding afgerond in dit vakgebied. Een ervaring is soms fijn (als dit voor iemand heeft gewerkt) maar biedt nog niet de sleutel tot succes voor iedereen. Wees je daarom bewust van het feit dat dit op deze manier gebeurt en kies de bronnen uit die jij fijn vindt met onderbouwde en wetenschappelijke argumenten!

Uit eten gaan, verjaardagen of etentjes met vrienden: als je strikt bezig bent met voeding, kunnen dit soort momenten spanning opleveren. Sommige mensen vermijden dit soort gelegenheden zelfs. Dit soort sociale gelegenheden gaan ook vaak gepaard met veel en lekker eten. Iedereen (ja écht iedereen) dealt met dat probleem: soms eten we uit beleefdheid (omdat iemand zo zijn best heeft gedaan). En soms uit verveling. Spanning. Of omdat we onszelf ineens, vaak onbewust, laten gaan op dit soort gelegenheden.

Onderzoek toont aan dat strikte eetregels sociale isolatie kunnen versterken en het plezier rondom eten kan verminderen (Vandereycken, 2011).

Wanneer je er bewust van bent dat dit spanning oplevert is vooral de vraag: Wat kan jij doen (of hoe kan jij jouw cliënt helpen) om die spanning minder te voelen? Zelf eet ik altijd voldoende voordat ik naar een verjaardag ga. Bijvoorbeeld een wat grotere gezonde lunch. Want dan kan ik gewoon, met balans en zonder schuldgevoelens genieten van dat stukje taart of wijntje.

Gezond eten vraagt vaak om plannen: boodschappen doen, etiketten lezen, maaltijden voorbereiden. Dit is op zich positief, maar wanneer dit doorslaat in obsessief gedrag kan het voelen als een constante taak. Plannen zorgt wanneer je wil afvallen ook voor structuur. Want je blijft daardoor wel bewust van wat je eet. Maar continu alles invoeren in calorieën apps, de hele dag bezig zijn met wat er in dat patroon past, kan er echt zorgen voor dat je niets meer buiten die planning om durft te eten.

Die mentale belasting, ook wel cognitive load genoemd, kan bijdragen aan stress, vooral wanneer het een groot deel van je dag gaat bepalen.

Wanneer eten wordt gekoppeld aan ‘goed’ of ‘slecht’, kan iemand de angst voelen om fouten te maken. Eén ongezonde keuze voelt dan al snel als falen. Terwijl dit in feite niet zo is. Maar dit kan leiden tot controledwang. Precies weten wat je eet en hoeveel calorieën je binnenkrijgt zorgt voor sommige mensen voor houvast. Voor de ander betekent dit juist dat ze slecht kunnen genieten van dagen of momenten waarin ze even afwijken van hun voedingspatroon.

Volgens psychologisch onderzoek naar eetgedrag kan dit zwart-witdenken leiden tot stress, schuldgevoel en zelfs eetbuien (Polivy & Herman, 1985).

Zeker niet. Gezond eten is en blijft belangrijk. Maar de manier waarop je ermee omgaat, maakt het verschil. Een voedingspatroon waarin ruimte is voor balans en genieten blijkt op de lange termijn niet alleen gezonder, maar ook beter vol te houden.