Waarom positiviteit soms juist averechts werkt
|
Leestijd
|
3 minuten |
|
Geplaatst op
|
08 juni 2026 |
“Denk positief!”
“Elke dag is een nieuwe kans.”
“Kies voor geluk.”
Positief denken is tegenwoordig overal: op sociale media, in podcasts en op motiverende posters in de sportschool. Het klinkt onschuldig en vaak zelfs wenselijk. Maar wat als die constante druk om positief te zijn juist meer stress oplevert?
De opkomst van toxic positivity
Er is een verschil tussen oprecht optimisme en wat onderzoekers inmiddels toxic positivity noemen: het idee dat je in elke situatie iets positiefs moet zien. Alsof emoties zoals verdriet, boosheid of frustratie zo snel mogelijk weggestopt moeten worden (en dan het liefst met een glimlach).
Het probleem is niet per se de positiviteit zelf. Een positieve houding kan juist goed zijn voor je gezondheid. Optimisme hangt namelijk samen met een sterker immuunsysteem en een lager risico op hart- en vaatziekten. Het probleem ontstaat echter wanneer positiviteit een verplichting wordt. Wanneer negatieve emoties er niet mogen zijn en voelen als iets waarvoor je je moet schamen.
Wat gebeurt er als je emoties wegduwt?
Wanneer je gevoelens onderdrukt of probeert te overschreeuwen met positieve gedachtes, verdwijnen ze niet. Sterker nog: het onderdrukken van emoties veroorzaakt juist meer stress in het lichaam. Je amygdala, het deel van je brein dat emoties verwerkt, blijft hierdoor als het ware in de alarmstand staan. De gevolgen hiervan zijn hogere cortisolwaarden, waardoor er meer spanning in je lichaam blijft en op de lange termijn leidt dit vaak tot een slechter humeur.
“Maar negatief denken is toch ook niet de oplossing?”
Nee, dat klopt. Het gaat niet om kiezen tussen positief of negatief denken. Het gaat erom eerlijk te zijn over wat je voelt, zonder jezelf te veroordelen. Psychologen noemen dit emotionele validatie: erkennen wat je voelt zonder het meteen te willen oplossen. Niet overdrijven, maar ook niet wegwuiven. Gewoon: dit is wat ik voel, en dat mag er zijn.
Dat klinkt eenvoudig, maar voor veel mensen is het lastig. We leren vaak al jong dat bepaalde emoties 'ongewenst’ zijn en dat we ons eroverheen moeten zetten en door moeten gaan. Daardoor leren we niet goed hoe we ruimte kunnen geven aan moeilijke gevoelens.
Wat helpt dan wél?
Er zijn verschillende dingen die jij kunt doen, om op een gezonde manier met je emoties om te gaan.
-
Benoem wat je voelt. Je hoeft het niet meteen te analyseren of op te lossen. Alleen herkennen en erkennen helpt al. Benoem het bijvoorbeeld eens als je je gefrustreerd voelt.
-
Geef ongemak de ruimte. Probeer een vervelend gevoel niet direct weg te drukken. Sta er even bij stil. Waar voel je het in je lichaam? Wat probeert het je duidelijk te maken?
-
Kijk kritisch naar wat je consumeert. Een tijdlijn vol inspirerende quotes kan onbewust het gevoel versterken dat je tekortschiet als je je niet goed voelt.
-
Zoek echte verbinding. Voer niet alleen gesprekken waarin alles goed lijkt te gaan, maar ook gesprekken waarin je eerlijk kunt zeggen dat het even minder gaat. Oprechte verbinding is een krachtige buffer tegen stress en somberheid.
Positief zijn mag, maar hoeft niet altijd
Kortom: waarom werkt positiviteit soms juist averechts? Omdat je brein niet geholpen is met het wegdrukken van emoties, maar wel met het verwerken ervan. Geforceerde positiviteit geeft gevoelens geen ruimte om af te nemen; hierdoor wordt het weggestopt, waardoor het als onderhuidse spanning aanwezig in je lichaam kan blijn.
Wil je meer leren over de wisselwerking tussen emoties, stress en lichamelijke gezondheid? Bekijk ons opleidingsaanbod en ontdek wat bij jou past.
Gerelateerde studies
