Blue monday: Fabel of feit?

Blue Monday staat bekend als de meest depressieve dag van het jaar. Maar klopt dat eigenlijk wel? Het idee achter Blue Monday is ooit bedacht als marketingstunt door psycholoog Dr. Cliff Arnall en er is geen wetenschappelijk bewijs dat één specifieke dag in januari zwaarder is dan andere dagen. Toch betekent dat niet dat somberheid in de winter niet bestaat.

Wat we wél weten, is dat veel mensen in deze periode last hebben van een winterdip of zelfs een winterdepressie. Depressies behoren tot de top 10 meest voorkomende psychische aandoeningen in Nederland. Daarnaast heeft ongeveer 3% van de Nederlanders te maken met een winterdepressie, blijkt uit de cijfers van het Universitair Medisch Centrum Groningen.

De wintermaanden brengen kortere dagen, kouder weer en minder zonlicht met zich mee. Dat heeft invloed op hoe we ons voelen. In het donker maakt je lichaam meer melatonine aan, een hormoon dat je slaperig maakt en je energieniveau verlaagt.

Daarnaast speelt serotonine een belangrijke rol. Deze neurotransmitter heeft invloed op je stemming, slaap, eetlust en geheugen. Serotonine wordt onder andere aangemaakt met behulp van vitamine D, dat we vooral uit zonlicht halen. Minder zonuren kunnen dus bijdragen aan sombere gevoelens en vermoeidheid.

Hoewel de formule achter Blue Monday niet helemaal klopt, ervaren veel mensen de winter en vooral januari als een lastige periode. Psycholoog Marina Pacini ziet dat het begin van het nieuwe jaar vaak gepaard gaat met stress en hoge verwachtingen.

“Het nieuwe jaar staat voor een frisse start, met goede voornemens op verschillende gebieden,” vertelt ze.’’ Maar we focussen ons vaak te veel op het einddoel. Daardoor vergeten we stil te staan bij kleine stappen en dagelijkse vooruitgang, en dat kan demotiverend werken.”

Ook speelt nostalgie een rol. De feestelijke decembermaand is voorbij, de dagen zijn nog donker en de lente lijkt ver weg. Dat contrast kan gevoelens van leegte of somberheid versterken.

Psycholoog Marina Pacini deelt een aantal praktische en haalbare tips.

Regelmatig bewegen geeft je energie en heeft een bewezen positief effect op je stemming. Dat hoeft niet meteen intensief te zijn: een korte wandeling kan al helpen.

Probeer zoveel mogelijk daglicht mee te pakken. Even vijf minuten naar buiten tussen afspraken door kan al verschil maken. Kijk hoe je je dag zo kunt indelen dat je meer zonlicht krijgt.

Praten met anderen en betekenisvolle contacten onderhouden helpt tegen somberheid. Stuur een berichtje, plan een koffiemoment of doe samen iets ontspannend.

Het nieuwe jaar is een goed moment om iets nieuws te proberen. Denk aan journaling, mindfulness of een korte dagelijkse reflectie. Houd het laagdrempelig en wees mild voor jezelf het gaat erom dat het jou helpt.

Mediteren is een methode om jouw eigen lichaam en geest tot rust te brengen. Het zorgt letterlijk voor even vertragen en uitschakelen. Door iedere dag te mediteren (of een aantal keer per week) kan je veel meer rust krijgen in jouw lichaam waardoor je misschien minder stress ervaart. Er zijn verschillende manieren om te mediteren zoals ademhalingsoefeningen, yoga of reflectie.

Somberheid in de winter is heel normaal en je bent zeker niet de enige. Door beter te begrijpen waar deze gevoelens vandaan komen én door goed voor jezelf te zorgen, kun je de wintermaanden met meer balans en energie doorkomen.

Civas, de verdieping die je verdient